cumhuriyet öncesi osmanlı'da resmi dil türkçe idi.93 harbi/1877-78 osmanlı-rus savaşı sonrası batılı devletler konsorsiyumu, berlin kongresinde aldıkları kararı osmanlı'ya dayatmaları sonucu, "hâkimiyet-i siyasiye!" algısının bir yansıması olarak "dıştan baskı içten isyan" kuşatması altında azınlık unsurların yaşadığı bölgelerde yarı-resmi bağımsızlığa giden yapılanmalara boyun zorunda kalarak ıslahat adı altında kapitülasyonların alanları genişletilmekteydi. kurtuluş savaşı ve lozan'la kapitülasyonlardan kurtulduk; ancak, özgür özel bile "anadilde eğitimi" programına aldığına göre; akape dönemi gibi davul türk halkında, tokmak abd'li çavuşların gözetiminde "besleme yanaşmalarda" isteniyor!?